Door: Cynthia Melissa
Wie droomt er niet van, het noorderlicht fotograferen? Helaas is het voor veel mensen niet weggelegd om af te reizen naar de plekken waar het noorderlicht zich vaak laat zien. Gelukkig komt het ook weleens voor in Nederland, al is dat niet zo heel vaak. Op dit moment is de 11 jarige zonnecyclus op zijn hoogtepunt (2025-2026) en wordt er veel en sterk noorderlicht verwacht wat ook zichtbaar kan zijn in Nederland. Mits er niet een dikke laag bewolking hangt natuurlijk!
Hoi! Ik ben Cynthia en samen met mijn Zweedse partner ben ik begin 2020 verhuisd naar het noordelijke deel van “mellersta Sverige” (midden Zweden). We wonen nu inmiddels met z’n drieën en onze hond Loki in de Zweedse Höga Kusten. 1 van mijn grote hobby’s is het noorderlicht fotograferen met mijn DSLR en mijn full frame camera (beide van Nikon).
Om het noorderlicht te kunnen zien gelden er een aantal voorwaarden.
- Heldere hemel: Als er geen sterren zichtbaar zijn dan kan je het spotten van het noorderlicht wel vergeten. Bewolking is de grootste vijand van “noorderlichtjagers”. Bewolking komt voor op tientallen kilometers hoogte, terwijl het noorderlicht op enkele honderden kilometers hoogte voorkomt.
- Maan stand: het is mogelijk om het noorderlicht bij volle maan te fotograferen maar het heleder maanlicht maakt het wel lastiger om het te zien. Voorkom lichtvervuiling: op de bortle map kan je zien in welk gebied de meeste lichtvervuiling voorkomt en waar je naartoe moet gaan als je geen lichtvervuiling wil hebben.
- Gebruik betrouwbare apps zoals Spaceweather Live of de Glendale app. Deze apps werken in real time wat betekent dat je live updates krijgt van NOAA. Er zijn ook andere apps die meerdaagse voorspellingen doen maar de praktijk laat zien dat die niet 100% betrouwbaar zijn.
Warme kleding
Tijdens de heldere nachten in het hoge noorden kan het ijskoud worden. Het is dus belangrijk om je goed aan te kleden met voldoende lagen en stevige warme schoenen/boots. Stop handwarmers in je jaszakken en zorg ervoor dat je een goed werkende zak- of hoofdlamp bij je hebt.
Smartphone
Als je fotografeert met een smartphone zorg er dan voor dat je de smartphone op een ondergrond neerzet of gebruik een smartphone statief. Omdat je met lange sluitertijden werkt (soms tot over 10 seconden) is het niet aan te raden om het noorderlicht te fotograferen vanuit de hand omdat je dan bewegingsonscherpte krijgt. De meeste smartphones hebben een nacht modus die je kan gebruiken. Daarmee kan je prima foto’s maken van het noorderlicht. Zet de smartphone op een statief, schakel de nachtmodus in, en zet een timer van bijvoorbeeld 5 seconden aan. De timer gebruik je om de trilling van
het drukken op het scherm te ontwijken. Probeer daarna scherp te stellen op een heldere ster. Op deze manier stel je scherp op oneindig en zorg je ervoor dat je hele foto scherp wordt. Als je bijvoorbeeld scherp stelt op een onderwerp dichtbij, dan wordt je achtergrond en daarmee het noorderlicht en de sterren onscherp en dat is echt niet mooi.
DSLR/ Systeemcamera
Belangrijke punten om aan te denken als je met een DSLR of systeemcamera werkt:
- Zorg ervoor dat je je camera goed kent. Tijdens de impact van een zonnestorm beweegt het noorderlicht ontzettend snel. Je hebt dan geen tijd om uitgebreid uit te zoeken hoe je bijv. je ISO instellingen moet veranderen etc. Je moet je camera als het ware “blind” kunnen bedienen.
- Lens: voor het fotograferen van het noorderlicht gebruik je het beste een lichtsterke lens van 2.8 of lager. Op zich kan je wel fotograferen met een lens die minder lichtsterk is maar dan moet de ISO waarde omhoog, wat kan resulteren in meer ruis. Je sluitertijden worden ook langer. Met het snel bewegende noorderlicht is dat niet wenselijk want je wil juist de mooie pilaren in het licht kunnen vastleggen.
- Statief: Gebruik altijd een statief!
Zet je beeldstabilisatie uit wanneer je fotografeert vanaf een statief. Je zet beeldstabilisatie uit op een statief omdat het systeem anders kan proberen beweging te corrigeren die er niet is, wat juist voor onscherpe foto’s kan zorgen. - Batterij: zorg voor goed opgelade, volle batterijen. Tijdens hele koude nachten is een batterij zo leeg. Hou de extra batterij op een warme plaats (broekzak, binnenzak van je jas)
- Gebruik een timer / afstandsbediening / app om je camera te bedienen. Het indrukken van de ontspanknop zorgt voor extra trilling wat onscherpe foto’s kan veroorzaken.
Instellingen
Omdat het noorderlicht heel snel verandert raad ik het aan om de camera alleen handmatig in te stellen. Het ene moment kan er een enorme uitbarsting zijn terwijl het 2 seconden later weer volledig donker is. Dan red je het niet met 1 van de automatische instellingsopties (daarom ook de opmerking “zorg dat je je camera goed kent”).
Scherpstelling: Stel handmatig scherp op een ster. Bij het gebruik van autofocus bestaat de kans dat de lens niet kan focussen of op het verkeerde onderwerp scherp stelt waardoor je foto mislukt.
ISO: Gebruik een ISO waarde van 1600 of hoger
Diafragma: 2.8 of lager
Sluitertijd: varierend van 3 sec tot 10 sec , afhankelijk van hoe het noorderlicht zich gedraagt. Daarover later iets meer.
Witbalans: 3500K. De witbalans kan makkelijk gecorrigeerd worden in nabewerking programma’s maar het is natuurlijk fijner als het direct al een beetje in de goed richting zit.
Lens: groothoeklens, ultra groothoek of een fish eye lens
Het bewegende noorderlicht
Traag bewegend, bandvorming : Bij noorderlicht dat traag beweegt heb je langere sluitertijden nodig. Afhankelijk van de sluiterdijd pas je de ISO waarde aan.
Traag noorderlicht over ons huis. ISO 1000, f/2.8, 15.0sec, 11mm. Hier had ik de ISO waarde iets op kunnen schroeven waardoor ik de sluitertijd had kunnen verkorten.
Snel bewegend noorderlicht.
snel bewegend noorderlicht: ISO 3000, 3.0sec, f/2.8, 14mm
